Dünya polisi’nden dünya zorbalığına: Uluslararası hukuk tartışması büyüyor

WASHINGTON, 03.12.2025-ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumartesi gecesi Venezuela’ya yönelik askeri operasyon emri vermesi, dünya genelinde sert ve birbirinden farklı tepkilere yol açtı. Caracas’ın bombalanmasının ardından ABD özel kuvvetleri, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu yakalayarak ülke dışına çıkardı. Operasyon, Trump tarafından da doğrulandı.

Henüz tüm ayrıntılar bilinmezken, uluslararası aktörlerin tepkileri ittifak ilişkilerine göre değişiyor. Avrupa Birliği temkinli bir dil kullanırken, Küba ve İran “devlet terörü” suçlamasında bulundu. ABD içinde ise, Cumhuriyetçi Parti dahil olmak üzere geniş bir kesim operasyonu sorguluyor.

AB’den İtidal Çağrısı

AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yaptığı görüşmenin ardından “uluslararası hukuka uyum” vurgusu yaptı.  Kallas, AB’nin Maduro’nun meşruiyetini tanımadığını hatırlatarak “Her koşulda Birleşmiş Milletler Şartı’nın ilkelerine uyulmalı, ihtiyatlı davranılmalıdır” dedi. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise AB’nin “Venezuela halkının yanında” olduğunu ve barışçıl-demokratik bir geçişi desteklediğini belirtti. AB vatandaşlarının güvenliğinin de garanti altında olduğu ifade edildi.

Rusya, Küba, İran ve Brezilya’dan Sert Kınamalar

Rusya

Moskova, saldırıyı “derinden endişe verici ve kınanması gereken” bir eylem olarak nitelendirdi. Rus Dışişleri Bakanlığı, “Bu silahlı saldırganlık için hiçbir gerekçe yoktur” açıklamasını yaptı. Rusya, Venezuela’nın uzun yıllardır müttefiki olmasına rağmen son dönemde ABD saldırısı durumunda askeri destek vermeyeceğini duyurmuştu.

Küba

Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel, saldırıyı “suç niteliğinde” olarak tanımladı ve X platformunda “Barış bölgemiz acımasızca saldırıya uğruyor” ifadelerini kullandı. Díaz-Canel, bunu “cesur Venezuela halkına ve tüm Amerika kıtasına karşı devlet terörü” olarak niteledi.

İran

İran Dışişleri Bakanlığı, operasyonu “ulusal egemenliğin ve toprak bütünlüğünün açık ihlali” olarak değerlendirdi.

Brezilya

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, saldırının “Venezuela’nın egemenliğine ağır bir hakaret” olduğunu belirtti. Lula, bunun uluslararası toplum için “son derece tehlikeli bir emsal” oluşturduğunu ve Latin Amerika’nın geçmişteki müdahalelerini hatırlattığını söyledi. 

Lula, Birleşmiş Milletler’in “sert bir tepki vermesi gerektiğini” vurguladı.

ABD İçinde de Tepkiler: “Dünya polisi olmaktan dünya zorbalığına”

Operasyon, ABD’de yalnızca Demokratlar tarafından değil, Cumhuriyetçi Parti içinden de eleştirildi.

• Cumhuriyetçi Senatör Mike Lee, Kongre’nin savaş ilanı ya da askeri güç kullanma izni vermediğini hatırlatarak “Bu eylemi anayasal olarak ne haklı gösterebilir?” diye sordu.
• Demokrat Senatör Ruben Gallego, saldırıyı “yasadışı” olarak nitelendirdi ve “Dünya polisi olmaktan dünya zorbalığına dönüşmemiz utanç verici” ifadelerini kullandı.

Uluslararası Hukuk Tartışması Derinleşiyor

Uzmanlar, operasyonun hem ABD Anayasası hem de uluslararası hukuk açısından ciddi sorunlar barındırdığı görüşünde. 

ABD’nin son aylarda Karayipler’de uyuşturucu kaçakçılarına ait olduğu iddia edilen teknelere yönelik saldırıları bile uluslararası hukuka aykırı bulunmuşken, Venezuela’ya yönelik doğrudan askeri müdahale “çok daha ağır bir ihlal” olarak değerlendiriliyor.

Karakas’tan bir görgü tanığı ise “Bunun bittiğini sanmıyorum” diyerek şehirdeki belirsizliğe dikkat çekti